Ηλεκτρική ενέργεια

Η Ηλεκτρική ενέργεια,
έρευνα από την Ιωάννα Βούρτση
πηγή: www.shenh.gr
Σήμερα γνωρίζουμε τη μεγάλη σημασία της ηλεκτρικής ενέργειας για την ανάπτυξη της οικονομίας και της κοινωνίας σε όλες τις χώρες του κόσμου. Η ηλεκτρική ενέργεια χαρακτηρίζεται από οικονομικότητα, μεγάλη ασφάλεια, υψηλή ποιότητα και ήπια συμπεριφορά στο περιβάλλον κατά την κατανάλωσή της. Αυτές οι αντιλήψεις άρχισαν να διαμορφώνονται στα τέλη του 19ου αιώνα, όταν η διανομή ηλεκτρικής ενέργειας άρχισε να ξεπερνάει την ευρύτερη γειτονιά του εργοστασίου παραγωγής και να επεκτείνεται σε αστικά διαμερίσματα και ολόκληρες πόλεις, κάποια στιγμή δε και υπεραστικά.

Τί είναι ... τα πρώτιστα;

Τί είναι ... πρώτιστα;


Γ ε ν ι κ  ά   γ ι α    τ α   π ρ ώ τ ι σ τ α
Στη Βιολογία τα Πρώτιστα (Protista) αναφέρονται στο βασίλειο των ευκαρυωτικών οργανισμών, δηλαδή όλων εκείνων που τα κύτταρα τους φέρουν διακριτό πυρήνα και δεν ανήκουν ούτε στα Φυτά, ούτε στα Μετάζωα αλλά και ούτε στους Ευμύκητες.
Το κύτταρο ενός πρωτίστου περιλαμβάνει τα ίδια οργανίδια ενός πολυκύτταρου πλην όμως είναι περισσότερο περίπλοκο του κυττάρου των προκαρυωτικών οργανισμών, όπως π.χ. των Βακτηρίων. Ορισμένα Πρώτιστα διαθέτουν χλωροπλάστες με συνέπεια να είναι ικανά να φωτοσυνθέτουν, όπως για παράδειγμα τα Χρωμιστά (πλην των Ψευδομυκήτων και των Οπαλλιοζώων) σε αντίθεση με τα Πρωτόζωα που δεν διαθέτουν και μοιάζουν περισσότερο με ζώα.
Γενικά το κύτταρο ενός πρώτιστου χαρακτηρίζεται   "πολύδύναμο" κύτταρο   αφού μπορεί να εξασφαλίζει σχεδόν το σύνολο των κύριων λειτουργιών π.χ. θρέψη, αναπαραγωγή, συμπεριφορά κ.λπ.


Τ α ξ ι ν ό μ η σ η
Σε παλαιότερες ταξινομήσεις τα Πρώτιστα ή και λεγόμενα «Πρωτόκτιστα» (Protoctista) αποτελούσαν ίδιο βασίλειο που περιλάμβανε κυρίως τους ευκαρυωτικούς μονοκύτταρους οργανισμούς που συμπεριλαμβάνονταν τα φύκη και τα πρωτόζωα.
Ο Thomas Cavallier-Smith (1998) χώρισε τα Πρώτιστα σε δύο βασίλεια: στα Χρωμιστά που μοιάζουν με φυτά και στα Πρωτόζωα που μοιάζουν με ζώα. Αργότερα (2004) χώρισε τα δύο αυτά βασίλεια στα υποβασίλεια και ανθυποβασίλεια που αναγράφονται στο πλαίσιο δεξιά. Πρόσφατα αναθεώρησε την ταξινόμηση του αφού συνένωσε το βασίλειο των Χρωμιστών με το ανθυποβασίλειο των Κυψελιδωτών για να δημιουργήσει την υπερομάδα Χρωμοκυψελιδωτά (Chromalveolata). Τo επιχείρημα γι' αυτή τη συνένωση έγγειται στο ότι ακόμη και τα Κυψελιδωτά (συνομοταξία Μυζόζωα) περιέχουν, είτε είδη που φωτοσυνθέτουν (υποσυνομοταξία Δινομαστιγωτά), είτε είδη που έχουν χάσει τη δυνατότηττα να φωτοσυνθέτουν (υποσυνομοταξία Σπορόζωα) αλλά έχουν κατάλοιπα χλωροπλαστών, τους λεγόμενους κορυφοπλάστες (apicoplasts).
Οι συνομοταξίες  ακολουθούν τους γενικους κανόνες ονοματολογίας ταξινομικών βαθμιδών και έχουν καταλήξεις σε -φυτά, -μύκητες και -ζώα ανάλογα με τα είδη που περιέχουν. Εξαίρεση στον κανόνα ονομασίας αποτελούν τα Βλεφαριδοφόρα και Τρηματοφόρα.

Έρευνα: Δήμητρα Σταθακοπούλου
Πηγή: wikipedia.com

Τί είναι .. οι μύκητες;

Τί είναι ... οι μύκητες;


Γ ε ν ι κ ά   γ ι α   τ ο υ ς   μ ύ κ η τ ε ς
Οι μύκητες αποτελούν ένα ξεχωριστό βασίλειο από τα 5 των έμβιων όντων που περιλαμβάνει μονοκύτταρους ή πολυκύτταρους ευκαρυωτικούς οργανισμούς. Οι μύκητες εμφανίζουν τεράστια ποικιλία και υπάρχουν παντού. Οι περισσότεροι ανευρίσκονται στο έδαφος και τα φυτά και διατρέφονται από οργανικά συστατικά ζώντων ή νεκρών οργανισμών γι' αυτό και θεωρούνται το "βιολογικό εργαστήριο αποδόμησης των οργανικών ουσιών".


Β ι ο π ο ι κ ι λ ό τ η τ α
Τα διάφορα είδη μυκήτων ποικίλλουν από τους χρήσιμους για τον άνθρωπο ζυμομύκητες έως τους παθογόνους μικρομύκητες έως και τα γνωστά εδώδιμα μανιτάρια. Πάντως, από τα 50.000 - 250.000 είδη μυκήτων που έχουν περιγραφεί, λιγότερα από 300 έχουν συσχετισθεί με νόσο στον άνθρωπο.


Ά ν θ ρ ω π ο ς    κ α ι  μ ύ κ η τ ε ς
Ο μύκητας Penicillium notatum παράγει μια ουσία,  την πενικιλλίνη, το πρώτο αντιβιοτικό που ανακαλύφθηκε. Το ανακάλυψε ο Άγγλος γιατρός Αλεξάντερ Φλέμινγκ, ο οποίος, ενώ έκανε πειράματα με βακτήρια, πρόσεξε ότι σε μια καλλιέργεια τα βακτήρια δεν αναπτύχθηκαν σε ένα μέρος όπου αναπτύχθηκε μια "μούχλα". Η παρατήρηση αυτή του κίνησε το ενδιαφέρον. Ερεύνησε με μεγάλη προσοχή τον μύκητα αυτό. Τα σπόριά του ήταν τοποθετημένα με τέτοιο τρόπο ώστε, έδιναν την εντύπωση πινέλου και έτσι ο μύκητας ονομάστηκε Penicillium.


T α ξ ι ν ό μ η σ η
Οι μύκητες αρχικά υπάγονταν στο βασίλειο των Φυτών. Αναδείχθηκαν ως ξεχωριστό βασίλειο το 1969 από τον Whittaker. Οι μύκητες διακρίνονται βασικά σε δύο μεγάλες κατηγορίες, τους ζυμομύκητες και τους υφομύκητες. Οι ζυμομύκητες είναι σφαιρικοί ή ελλειψοειδείς σχηματισμοί που αναπαράγονται δια εκβλαστήσεων στα ειδικά θρεπτικά υλικά. Αντίθετα, οι υφομύκητες ή νηματοειδείς μύκητες, αποτελούνται από κυλινδρικούς σχηματισμούς, τις υφές, που μεγαλώνουν με διακλαδώσεις και επιμηκύνσεις σχηματίζοντας χνουδωτές αποικίες. Μια άλλη κατηγορία μυκήτων, οι καλούμενοι δίμορφοι μύκητες, αναπτύσσονται στον ξενιστή ως ζυμομύκητες, ενώ σε θερμοκρασία περιβάλλοντος λαμβάνουν τη μορφή υφομυκήτων.

Έρευνα: Δήμητρα Σταθακοπούλου
Πηγή: wikipedia

Τί είναι ... οι μύκητες

Τί είναι ... οι μύκητες
από την Γεωργία Χριστοπούλου


Γ ε ν ι κ ά   γ ι α   τ ο υ ς   μ ύ κ η τ ε ς  :
Οι μύκητες είναι μέρος μιας κατηγορίας μικροοργανισμών, οι οποίοι εκτείνονται από μονοκυττάριους σχηματισμούς που μπορούν να γίνουν ορατοί μόνο με μικροσκόπιο, έως τα πολυκύτταρα μανιτάρια τα οποία είναι σαπρόφυτα και που εύκολα είναι ορατά με γυμνό οφθαλμό. Τα σαπρόφυτα λαμβάνουν την τροφή τους από νεκρή ύλη.

Οι μύκητες είναι μικροοργανισμοί και μπορούν να αναπτυχθούν σε μια μεγάλη ποικιλία περιβαλλόντων που υπάρχουν μέσα ή πάνω σε ζώα και ανθρώπους, πάνω σε φυτά ακόμα και στο έδαφος.

Τ α ξ ι ν ό μ η σ η  : 
Οι μύκητες ταξινομούνται σε 3 κύριες κατηγορίες:

(α) τα δερματόφυτα
(β) τους βλαστομύκητες και
(γ) τους υφομύκητες

Μ υ κ η τ ι ά σ ε ι ς   σ τ ο ν    ά ν θ ρ ω π ο:

Οι επιφανειακές μυκητιάσεις στο δέρμα μας είναι αρκετά συχνές και κατά κανόνα υποχωρούν με τοπική θεραπεία.

Οι πιο βαθιές μυκητιάσεις είναι σπανιότερες.

Μύκητες (φωτογραφία από wikipedia.com)

Τί είναι ... τα βακτήρια;

Τί είναι ... τα βακτήρια (μονήρη);
από τη Γεωργία Χριστοδούλου


Γ ε ν ι κ ά   γ ι α   τ α   β α κ τ ή ρ ι α:
Τα βακτήρια είναι  μικροσκοπικοί μονοκύτταροι οργανισμοί, σπάνια είναι και πολυκύτταροι,  που συναντούνται σε κάθε είδους βιότοπους και σε πολύ μεγάλους αριθμούς.


Π ο ύ  β ρ ί σ κ ο ν τ α ι,   τ ί  σ χ ή μ α   έ χ ο υ ν :Τους συναντάμε από μια σταγόνα σάλιου έως και μέσα στο χώμα, από τους πάγους των πολικών περιοχών μέχρι και τις ερήμους των τροπικών περιοχών, μέχρι το βαθύ των ωκεανών. Εντοπίζονται πάνω στα σώματα ζώων και φυτών καθώς και στο έδαφος.
Τα βακτήρια έχουν διάφορα σχήματα σφαιρικό, ραβδοειδές, σπειροειδές, καθώς και καμπυλόγραμμων ράβδων. Οι διαστάσεις των βακτηρίων μετριούνται σε εκατομμυριοστό το μέτρου, πρόκειται για τους μικρότερους μονοκύτταρους οργανισμούς μεταξύ των έμβιων όντων της φύσης μετά από τους ιούς. Τα βακτήρια έχουν πολύ απλή κυτταρική δομή. Σε ένα γραμμάριο χώματος συνήθως υπάρχουν 40 εκατομμύρια βακτηριακά κύτταρα, ενώ σε ένα χιλιοστόλιτρο γλυκού νερού βρίσκονται περίπου ένα εκατομμύριο βακτηριακά κύτταρα. 


Τ α  β α κ τ ή ρ ι α   κ α ι   ο   ά ν θ ρ ω π ο ς :
Τα βακτήρια είναι πολύ σημαντικά για την ανακύκλωση θρεπτικών ουσιών και εξαρτώνται από αυτά όπως πχ η δέσμευση αζώτου από την ατμόσφαιρα. Στο ανθρώπινο σώμα υπάρχουν περίπου 10 φορές περισσότερα βακτηριακά κύτταρα σε σχέση με τα ανθρώπινα κύτταρα. Οι μεγαλύτεροι αριθμοί βρίσκονται στο δέρμα και στο έντερο. Τα περισσότερα βακτήρια στο σώμα είναι ακίνδυνα και μερικά από αυτά είναι ωφέλιμα για τον άνθρωπο. Λίγα είδη βακτηρίων είναι παθογόνα και προκαλούν μολυσματικές παθήσεις όπως: χολέρα, λέπρα, πανώλη, σύφιλη. Οι πιο κοινές θανάσιμες βακτηριακές ασθένειες είναι οι αναπνευστικές μολύνσεις, με τη φυματίωση μόνο να σκοτώνει περίπου 2 εκατομμύρια ανθρώπων το χρόνο, στην Αφρική κυρίως. Στις αναπτυγμένες χώρες τα αντιβιοτικά χρησιμοποιούνται για να θεραπεύσουν τις βακτηριακές μολύνσεις. Τα βακτήρια είναι σημαντικά για την διαχείριση των αποβλήτων, την παραγωγή γαλακτοκομικών προϊόντων μέσω της ζύμωσης και στη βιοτεχνολογία και την κατασκευή αντιβιοτικών και άλλων χημικών.

Βακτήρια (φωτογραφία από wikipedia.com)

Τί είναι ... τα μονήρη;

Τί είναι ... τα μονήρη (βακτήρια);
από τη Σταυρούλα Σαββίδη

Γ ε ν ι κ ά    γ ι α    τ α   μ ο ν ή ρ η :
Πρόκειται για   τους μικρότερους και πολυπληθέστερους οργανισμούς στη Γη.  Αντέχουν ακόμη και σε συνθήκες όπου δε θα μπορούσε να επιβιώσει άλλο ζωντανό πλάσμα: στους πάγους, στο βραστό νερό ή στα βάθη της θάλασσας. Ορισμένα βακτήρια δε χρειάζονται καν οξυγόνο για να ζήσουν ( αναεροβίωση).  Τα βακτήρια αποτελούνται από ένα μόνο κύτταρο    και είναι πολλών ειδών ( ορισμένα είδη ζουν τόσο στο νερό όσο και στην ξηρά).

Σ χ ή μ α ,   τ ρ ο φ ή ,    μ ε τ α κ ί ν η σ η:
Με βάση το σχήμα τους διακρίνονται σε κόκκους ( τα σφαιρικά ) και σε βακίλους ( τα ραβδοειδή ή σπειροειδή). Ανάλογα με τις διατροφικές τους απαιτήσεις, χωρίζονται σε παράσιτα, που ζουν σε βάρος άλλων ζωντανών οργανισμών, και σε σαπρόφυτα, που τρέφονται με φυτικούς ή ζωικούς οργανισμούς σε αποσύνθεση. Για να μετακινηθούν χρησιμοποιούν  βλεφαρίδες ή μαστίγια,  νηματοειδείς απολήξεις διατεταγμένες γύρω από το κύτταρο και αποτελούμενες από ελαστικές πρωτεΐνες. 

Λ ε ι τ ο υ ρ γ ί ε ς  :
Τα βακτήρια είναι απαραίτητα στη φύση καθώς επεξεργάζονται τα απόβλητα άλλων οργανισμών απελευθερώνοντας στοιχεία απαραίτητα για τη ζωή όπως άνθρακα, άζωτο υδρογόνο και επηρεάζουν τη γονιμότητα του εδάφους μετατρέπονται το ατμοσφαιρικό άζωτο σε ενώσεις που μπορούν να χρησιμοποιηθούν από τα φυτά. Τα βακτήρια που μεταδίδουν ασθένειες ονομάζονται παθογόνα. 

Μονήρη (φωτογραφία από wikipedia.com)

Τί είναι ... η κοσμική ακτινοβολία;

Τί είναι ... η κοσμική ακτινοβολία;
Η κοσμική ακτινοβολία αποτελείται από φορτισμένα σωματίδια που στην πλειοψηφία τους είναι πρωτόνια, σωμάτια α και πυρήνες σιδήρου. Τα σωμάτια αυτά ταξιδεύουν στο Διάστημα και πέφτουν συνεχώς στη Γη από κάθε κατεύθυνση με ταχύτητες κοντά σε εκείνη του φωτός. Πηγή προέλευσης της κοσμικής ακτινοβολίας είναι o Γαλαξία μας, αλλά και άλλοι πιο μακρινοί γαλαξίες.
Στην επιφάνεια της Γης η ένταση της κοσμικής ακτινοβολίας αυξομειώνεται από διάφορους παράγοντες. Ένας βασικός παράγοντας είναι η δραστηριότητα του Ηλίου και το υψόμετρο (περίπου διπλασιάζεται κάθε 1500 μέτρα στην κατώτερη ατμόσφαιρα).

Η κοσμική ακτινοβολία είναι πιο έντονη στη στρατόσφαιρα της Γης, περίπου στα 10 000 m, και η έντασή της ελαττώνεται σταδιακά όσο πλησιάζει προς την επιφάνεια της θάλασσας, επειδή ένα μεγάλο μέρος της απορροφάται από τα αέρια της ατμόσφαιρας.

Έρευνα: Σενάντα Καρμάι

Πηγές: Λογισμικό Φυσικής Γυμνασίου

Τί είναι ... η ατμοσφαιρική πίεση;

Τ ί   ε ί ν α ι   ...  η  α τ μ ο σ φ α ι ρ ι κ ή   π ί ε σ η ; 
Η ατμόσφαιρα είναι ένα    στρώμα από αέρα    που περιβάλει τον πλανήτη μας μέχρι ύψος 80km. Τα μόρια των αερίων (κυρίως αζώτου και οξυγόνου), που αποτελούν τα συστατικά του αέρα,κινούνται αδιάκοπα προς κάθε κατεύθυνση και   συγκρούονται με τις επιφάνειες που έρχονται σε επαφή.  Η πίεση που δημιουργείται με αυτόν τον τρόπο είναι η ατμοσφαιρική πίεση.

Π ώ ς   μ ε τ α β ά λ λ ε τ α ι    η   α τ μ ο σ φ α ι ρ ι κ ή   π ί ε σ η  ;

Ο αέρας που βρίσκεται κοντά στην επιφάνεια της Γης συμπιέζεται απ'την μάζα του αέρα που βρίσκεται ψηλότερα και για αυτό το λόγο η ατμοσφαιρική πίεση είναι πιο μεγάλη στην επιφάνεια της θάλασσας παρά στην κορυφή ενός γειτονικού βουνού.
Με άλλα λόγια,    η ατμόσφαιρα στα χαμηλά ύψη είναι πυκνή , ενώ,  καθώς αυξάνεται το ύψος, αραιώνει και σταδιακά εξαφανίζεται.


Έρευνα: Σενάντα Καρμάι
Πηγές: Βιβλίο Γεωγραφίας Α΄ Γυμνασίου, Λογισμικό Φυσικής
Περισσότερα: Πειράματα για την ατμοσφαιρική πίεση, από το Εργαστήριο Πειραματικής Διδασκαλίας των Φυσικών Επιστημών